SANGIHE, INDONESIA: EEN NIEUWE DRUKKERIJ VOOR DE
SYNODE

Sangihe of Sangir is de naam van een verzameling eilanden ten noorden van het
eiland Sulawesi in Indonesië. Op deze eilandengroep wonen zo’n 140.000 mensen,
waarvan zo’n 80% christen zijn. De overgrote meerderheid is lid van de Evangelisch-
Christelijke Kerk van Sangir (GMIST). Het synodekantoor bevindt zich op het
grootste eiland Sangir, in de hoofdstad Tahuna.

In juli 2025 bezocht Trudy Edelman met haar gezin voor het eerst na 38 jaar, de plek
waar zij en haar man 10 jaar lang woonden en werkten. Het werd een intensief
weerzien. Het verhaal van Trudy Edelman schetst de achtergrond van dit project.

Een nieuwe drukkerij
Aan het eind van mijn bezoek vroeg ik ‘wat wij voor hen vanuit Nederland
zouden kunnen betekenen?’ Daarop kwam als antwoord of wij hen wilden
helpen met een bijdrage voor een nieuwe drukkerij die al het drukwerk van de
synode zou kunnen maken. Van Liturgie-boekjes tot en met de boekjes
speciaal voor de toerusting cursussen.

Het begon met toerusting voor gemeenten
Vanuit de kerken van de Sangihe en Talaud eilanden kreeg Tom Edelman via het
Dienstencentrum Leusden ( nu Utrecht) in 1977 de uitnodiging om daar te gaan
werken als toerustingspredikant. Het evangelie was daar 150 jaar geleden al
gebracht.
De taak van Tom was om allereerst een team toe te rusten om vervolgens met dat
team naar alle eilanden van de Sangihe Talaud archipel toe te gaan. Deze archipel
bestaat uit 77 eilanden waarvan er 44 bewoond zijn.
De predikanten, evangelisten, ouderlingen en diakenen wilden toegerust worden op
theologisch gebied. Zij wilden materiaal verkrijgen om preken te kunnen maken, om
jonge mensen onderricht te geven met catechese, kinderkerk en zondagsschool etc.

Maar ook toerusting over gezondheid en landbouw
Maar er was ook behoefte aan ondersteuning bij de voorlichting op gezondheids-
gebied. Samen met de net afgestudeerde dr Aba Lengkong mocht Trudy als
verpleegkundige meewerken aan het programma van de overheid om voorlichting te
geven op gebied van goede voeding, hygiëne en family-planning. Vanwege het feit
dat veel mensen niet konden lezen en schrijven bedachten we liedjes die betrekking
hadden op belangrijke gezondheidsthema’s.
Ook een landbouwkundige sloot zich aan en zo vormden we een mooi compleet
team en trokken we per kleine bootjes van eiland naar eiland met dozen vol met
materiaal voor de cursus, bijbels en liedboeken.

Toerustingsmateriaal van groot belang
De boekjes maakten we zelf: allereerst getypt door Tom op een typemachine met een
brede wagen en daarna door de stencilmachine, vervolgens stapeltjes maken en een
nietje erin. Een “heidens” karwei maar zo zijn de boekjes al die jaren tot stand
gekomen.
Tom en ik mochten daar 10 jaar lang werken met hart en ziel. In 1987 keerden we
terug naar Nederland met 2 kinderen die ons door God waren toevertrouwd.
Helaas is Tom in 2012 overleden na een periode van ziekte.

Toerusting blijft springlevend – ook in 2025
Deze zomer keerden we als gezin na 38 jaar terug naar Sangihe.
De ontvangst was hartelijk en warm. Tijdens een rondleiding door het nieuwe
synodekantoor viel ons iets op: in een van de ruimtes stond een kapotte
kopieermachine, essentieel voor het toerustingswerk. Niet meer te repareren..
Een nieuwe drukkerij—een geavanceerde kopieerinrichting—is hard nodig.
Daarmee kan het drukwerk lokaal worden verzorgd, zonder afhankelijk te zijn
van commerciële partijen.
Want het toerustingswerk leeft nog steeds. Het boek dat Tom destijds schreef,
samen met een aantal mensen van het team, wordt nog altijd gebruikt als handleiding.
Tom wordt gezien als de grondlegger van dit werk, dat generaties heeft gevormd.
Daarom willen we bijdragen. Zodat dit waardevolle werk kan doorgaan met de
juiste middelen en met dezelfde bezieling.